Metan zyňyndylaryny azaltmak, Derweze kraterini söndürmek meseleleri Parižde maýa goýum forumynyň çäklerinde maslahatlaşylar
15:37 19.04.2024 4526
Uglewodorod känlerini işläp taýýarlamakda metan zyňyndylaryny we ugurdaş gazy azaltmagyň netijeli çözgütler Türkmenistanyň nebitgaz toplumyna maýa goýumlaryny çekmek boýunça 24-25-nji aprelde Parižde geçiriljek Forumda (TEIF 2024) ara alnyp maslahatlaşylar.
TEIF 2024-de “Uglewodorodlar çykarylanda metan we kömürturşy gazynyň zyňyndylaryny azaltmak...” temasy boýunça panelleýin diskussiýanyň çäklerinde Türkmenistanyň we BMG-niň öňdebaryjy bilermenleri, OPEK-niň, HEA-nyň we halkara kompaniýalarynyň wekilleri öz garaýyşlaryny beýan ederler.
Bu möhüm ekologiýa meselesi boýunça türkmen alymlarynyň tejribesi, ylmy barlaglary we ony çözmek boýunça amaly işleri barada “Türkmengaz” DK-nyň Tebigy gazyň ylmy barlag institutynyň direktory B.Pirniýazow we laboratoriýanyň müdiri I.Lurýewa tarapyndan taýýarlanylan “Turkmen Energy” çärýekleýin täzelikler daýjestinde berlen makalada gürrüň berilýär.
“Bilermenleriň pikirine görä, Türkmenistan ýurduň çäginde metan zyňyndylaryny takmynan 75% azaltmaga, özi hem ýarysyna çenlisini çykdajysy azaltmaga mümkinçiligi bar. Hemra barlaglary hem zyýanly zyňyndylaryň çeşmelerini görkezdi. Bu bolsa olara garşy göreşmegiň usulyny kesgitlemäge mümkinçilik berýär. Munuň özi ýurduň durnukly energetika bilen bagly bolan durnukly ösüşiň 7-nji maksadyny, şol sanda Howanyň üýtgemegi hakynda Pariž ylalaşygynda kesgitlenen wezipeleri ýerine ýetirmegiň çäklerinde durmuşa geçirmäge mümkinçilik berýär” diýlip makalada bellenilýär.
“Metan zyňyndylary boýunça halkara obserwatoriýa bilen bilelikde taslama boýunça iş alnyp barylýar, bug gazlarynyň bu görnüşiniň atmosfera zyňylmagynyň möçberini azaltmak boýunça ylmy barlaglary geçirmek meýilleşdirilýär. 24-25-nji aprelde Türkmenistanyň nebitgaz toplumyna maýa goýumlaryny çekmek boýunça forumyň çäklerinde nebitgaz toplumynyň işgärleriniň wekiliýetiniň Parižde Metan zyňyndylary boýunça halkara obserwatoriýanyň ştab kwartirasyna sapary netijeli bilelikdäki işiň aýdyň tassyknamasy bolup durýar. Bularyň ählisi Türkmenistanda Pariž ylalaşygynda gelip çykýan wezipeleri öz wagtynda ýerine ýetirmek üçin wajypdyr” diýlip neşirde bellenilýär.
Bu makalada Türkmenistanda “Garagum ýalkymy” ady bilen meşhur bolan Derwezede belli kraterde metan ýanmasyny söndürmek boýunça wezipäni çözmek boýunça Tebigy gazyň ylmy barlag institutynyň alymlary tarapyndan işlenilip düzülen usul barada jikme-jik gürrüň berilýär. Ýangyç-energetika toplumynyň ýolbaşçylygyna bu meseläni çözmek üçin alymlary, zerur bolanda bolsa daşary ýurtly hünärmenleri çekmek tabşyryldy.
“Türkmengaz” DK-nyň Tebigy gaz ylmy barlag institutynyň hünärmenleri tarapyndan Zäkli-Derweze känler toparynyň plastlarynyň geologiki gurluşy öwrenildi. 200 metrden 950 metre çenli çuňlukda ýatan ýuka az kuwwatly plastlaryň uly mukdarynyň barlygy ýüze çykaryldy. Olar suwly we dykyz plastlar bilen gatlanan. Şeýle hem plastlar bilen çökündileriň özara gatnaşyk edýändigi ýüze çykaryldy” diýlip makalada aýdylýar.
“Biz tarapyndan hödürlenen teklibe görä, kesikde bar bolan öndürijilikli plastlaryň ählisini açjak guýy gazylmaly. Ol kratere gaz akymyny azaldar we metan zyňyndylaryny çäklendirer. Elbetde, plastlaryň arasyndaky dolandyryp bolmaýan gaz akymlaryny birbada bes etmek mümkin däl. Emma guýudan gaz çykarmak, birinjiden, süzgüç akymlaryny dolandyrmaga mümkinçilik berer. Bu bolsa wagtyň geçmegi bilen gaz akymynyň ählisini guýa ugrukdyrmaga ýardam eder. Ikinjiden, ýakylman, çykarylan gazy ulanyp bolar. Täze guýudan gazyň tizleşdirilip alynmagy filtrasiýa akymlaryny dolandyrmaga we gazyň atmosfera dolandyryp bolmaýan zyňyndylaryny azaltmaga mümkinçilik berer” diýip, awtorlar belleýär.
“Çäreleriň biri hökmünde şeýle hem ýanyp duran kratere golaý ýerleşen gözegçilik guýularyny ulanyş gaznasyna geçirmek teklip edilýär. Onuň kömegi bilen ýokarky öndürijilikli plastlardan gazyň işjeň alynmagyny amala aşyryp bolar.
Teklip edilýän çäreleriň netijeliligini Capterio kompaniýasynyň hemra suratlarynyň maglumatlary tassyklaýar. Olar 2023-nji ýylyň sentýabryndan 2024-nji ýylyň fewraly aralygynda ýanmagyň möçberiniň düýpli peselendigini görkezýär (iki esseden gowrak). Bu döwürde ýakyn ýerleşen guýulardan tizleşdirilen gaz almaklyk amala aşyryldy” diýlip, neşirde bellenilýär.
“Gaz känleriniň işlenip taýýarlanylmagynyň öz içine wezipeleriň giň toplumyny alýandygy mälimdir. Bu iş ulanylýan tehnologiýalaryň we strategiýalaryň yzygiderli kämilleşdirilip durulmagyny, ýörite detallaýyn we barlaghana tejribeleriniň geçirilmegini, ekologiýa we ykdysady nukdaýnazardan düýpli öwrenmekligi, innowasiýalary we maýa goýumlaryny talap edýär. Munuň özi bug gazlarynyň zyňyndylarynyň nol derejesine ýetmek we daşky gurşawy goramakda ekologiýa deňagramlylygyny saklamakda möhüm ädimleriň biri” diýlip makalada bellenilýär.
Yragyň wekiliýeti «Türkmengaz» DK bilen türkmen tebigy gazyny satyn almagyň mümkinçiliklerini maslahatlaşdy
Türkmenistanyň Nebitgaz toplumynyň Merkezi binasynda «Türkmengaz» döwlet konserniniň ýolbaşçylygy bilen Türkmenistana sapar bilen gelen Yrak Respublikasynyň arasynda gepleşikler geçirildi. Yragyň wekiliýetine Energetika ministriniň orunbasary Adil Karim Kak Ahmed we nebit ministriniň orunbasary Ezat Sabir Esmail ýolbaşçylyk etdi.
Türkmenistanyň ýangyç-energetika toplumynda ýedi aýda alnyp barlan işleriň netijelerine garaldy
27-nji awgustda Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň merkezi binasynda Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýylynyň geçen ýedi aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanan hasabat ýygnagy geçirildi. Onda 25-nji awgustda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň pudaklarynda alnyp barlan işleriň netijelerine bagyşlap sanly ulgam arkaly geçiren Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde nebitgaz toplumynyň öňünde goýan wezipeleri ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de bu ugurda işleri has-da ilerletmegiň anyk ýollary kesgitlenildi.
Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy we Palestinanyň daşary işler ministri özara bähbitli hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň mümkinçiliklerini maslahatlaşdylar
Penşenbe güni türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Palestina Döwletiniň daşary işler we daşary ýurtlarda ýaşaýan palestinalylaryň işleri boýunça ministri Riýad al-Malikiniň arasynda geçirilen duşuşykda özara bähbitli türkmen-palestina ykdysady gatnaşyklaryny ýola goýmak üçin giň mümkinçilikleriň barlygy maslahatlaşyldy diýip, TDH habar berýär.
Ýanwar-iýul aýlarynda Türkmenistanda jemi içerki önümiň ösüşi 6,2% boldy
2023-nji ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda Türkmenistanda jemi içerki önümiň ösüş depgini 6,2% boldy. Bu barada maglumat geçen anna güni sanly ulgam arkaly geçirilen Hökümet mejlisinde aýdyldy.
Türkmenistanyň we Malaýziýanyň DIM-niň wekilleri söwda, energetika we beýleki ugurlarda hyzmatdaşlyk meselelerini maslahatlaşdylar
Çarşenbe güni Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Türkmen-Malaýziýa DIM-leriniň arasynda onlaýn görnüşde geňeşmeler geçirildi. Geňeşleriň dowamynda iki ýurduň diplomatlary syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, energetika we ynsanperwer ugurlarda köptaraplaýyn we ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň köp meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar diýip, Türkmenistanyň DIM-niň saýty habar berýär.