Türkmenistan maýadarlary strategik taýdan möhüm energetika taslamalaryna gatnaşmaga çagyrýar
10:58 25.04.2025 3174
Kuala-Lumpurda geçirilen Türkmenistanyň ykdysadyýetine daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek boýunça halkara forumynda (TEIF 2025) “Türkmengaz” döwlet konserniniň başlygy – Döwlet ministri Maksat Babaýew çykyş edip, ýurdumyzyň energetika pudagyndaky strategik ugurlarda maýa goýum mümkinçiliklerine ünsi çekdi. Esasy ugurlaryň hatarynda “Galkynyş” gaz käniniň täze tapgyrlarynyň özleşdirilmegi görkezildi.
Maksat Babaýewiň bellemegine görä, dünýäde subut edilen tebigy gaz gorlary boýunça dördünji ýerde duran Türkmenistan ählumumy energiýa geçişinde möhüm orun eýelemäge taýýardyr. Türkmenistanyň strategik maksady — häzirki zaman talaplaryna laýyk, çeýe we bäsdeşlige ukyply energetika ulgamyny döretmekdir.
Statistika görä, dünýäde tebigy gaza bolan isleg 2050-nji ýyla çenli 18% ýokarlanar, bu bolsa gazyň energetika balansyndaky paýynyň 23%-den 26%-e çenli artmagyna getirýär. Uzak möhletli durnukly ösüş ssenariýasynda bu görkeziji 28%-e ýetýär. Esasy ösüş Aziýa-Ýuwaş ummany sebitinde bolup, ol goşmaça islegiň 53%-ini üpjün eder.
M.Babaýewiň aýtmagyna görä, “Galkynyş” käniniň we töweregindäki meýdançalaryň tebigy gaz gorlary 27 trillion kub metre deňdir. Häzirki wagtda bu käniň ilkinji tapgyrynyň (ýyllyk 30 milliard kub metr gaz) işläp taýýarlanyşy tamamlanyp, ikinji tapgyrynyň durmuşa geçirilmegi bilen Hytaýa eksport mümkinçilikleri giňeler.
Ministr şeýle hem şu ugurlarda maýa goýumlary üçin mümkinçilikleriň bardygyny nygtady – “Galkynyş” käniniň nobatdaky tapgyrlary; köne känlerde çykarylyşyň optimizasiýasy; ýyllyk 5 milliard kub metr kuwwatly underground gaz saklaýjy desganyň gurluşygy; iri senagat taslamalary boýunça şertnamalar.
Hytaý häzirki wagtda Türkmenistanyň esasy tebigy gaz alyjysydyr. Üç şahaly gaz geçiriji arkaly ýylda 30 milliard kub metrdan gowrak gaz iberilýär. Dördünji liniýanyň tamamlanmagy bilen bu görkeziji 65 milliard kub metre ýetip biler. Mundan başga-da, Türkmenistan Özbegistana gaz eksport edýär we Eýranyň üsti bilen Türkiýä swap görnüşli ibermegi amala aşyrýar. Bu bolsa ýurduň eksporty boýunça çeýeligini we sebitde möhüm strategiki baglanyşyk nokady hökmünde ornuny görkezýär.
Maksat Babaýew çykyşynda TOPH (Türkmenistan–Owganystan–Pakistan–Hindistan) gaz geçirijisiniň ähmiýetini hem aýratyn nygtady. Bu gaz geçiriji 1,75 milliard ilatly ýurtlary tebigy gaz bilen üpjün etmäge niýetlenendir. Türkmenistanyň çägindäki 214 km bölegi eýýäm gurlup tamamlandy. Owganystanyň Turgundy–Hyrat ugry boýunça 153 km uzynlykdaky bölegi boýunça gurluşyk işleri başlanyp, bu bölek “Arkadagyň ak ýoly” diýlip atlandyryldy. Taslama Owganystanda 12 müň töweregi iş orunlaryny döretmäge mümkinçilik berer.
Ekologiýa nukdaýnazaryndan hem türkmen tebigy gazynyň ähmiýeti bellenildi. Hytaýa iberilýän ýylda 30 milliard kub metr gaz 50 million tonna kömrüň ýerine ulanylyp, 60 million tonnadan gowrak parnik gazlarynyň howa zyňylmagynyň öňüni alýar. “Bu diňe san däl — bu howanyň hilini gowulandyrmak, klimatyň üýtgemegine garşy göreşmek we sebit üçin durnukly geljegi üpjün etmekdir” diýip, “Türkmengaz” konserniniň başlygy aýtdy.
OPEK 2023-nji we 2024-nji ýyllar üçin nebite islegiň ösüş çaklamasyny saklap galdy
2023-nji ýylda nebite bolan isleg 2022-nji ýyldaka garanda günde 2,44 mln barrel artyp — günde 102,01 mln barrele ýeter, 2024-nji ýylda bolsa ýene-de 2,25 b/g artyp — 104,25 mln b/g ýeter. Şeýle çaklamalar OPEK-iň aýlyk hasabynda getirilýär diýip, Interfaks habar berýär. Şeýlelikde, gurama geçen aýda edilen çaklamalaryny saklap galdy.
Azerbaýjan Türkmenistanyň sargydy boýunça suwasty turbageçiriji çekdi
«Azerbaýjan hazar deňzi gämiçili» (ASCO) ÝGPJ degişli bolan «Suleýman Wezirow» gämi-turba geçiriji Hazar deňzinde Lam and Zhdanov nebit käninde suwasty turba geçirijiniň gurluşygyny tamamlady. Işler Türkmenistanyň sargydy boýunça ýerine ýetirildi diýip, ASCO-nyň metbugat gullugy habar berýär.
Türkmenistan Hazarda ekologiýa howpsuzlygy boýunça Hazarýaka döwletleriniň ýolbaşçylarynyň ýörite sammitini geçirmegi teklip etdi
Türkmenistanyň ýolbaşçylygy derwaýys meseleleri ara alyp maslahatlaşmak we Hazarda ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça işleri güýçlendirmek maksady bilen, Hazarýaka döwletleriniň ýolbaşçylarynyň ýörite sammitini geçirmek baradaky başlangyjy beýan etdi.
Türkmenistanyň we Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministrleri hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryny maslahatlaşdylar
25-nji iýunda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Türkmenistanyň daşary işler ministri R.Ö.Meredow bilen Aşgabat şäherine sapar bilen gelen Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministri S.W.Lawrowyň arasynda duşuşyk geçirildi diýip, DIM-niň saýtynda habar berilýär.
Nebit RF-niň ABŞ-a ibermelerini togtatmak mümkinçiligi zerarly barreli üçin 139 dollara çenli ýokarlandy
Duşenbe güni nebit barreli üçin 140 dollara çenli ýetip, 2008-nji ýyldan bäri iň ýokary derejesine çykdy. Bu ýagdaý ABŞ-nyň Russiýanyň importyna gadaganlyk goýmak mümkinçiliginiň netijesinde ýüze çykdy, diýip Interfaks habar berýär.